De Linschoten-Vereeniging werd op 7 maart 1908 opgericht door een aantal historici, zakenlieden en oud-zeevarenden die zich bijzonder interesseerden voor het reisverhaal. Met Jan Huygen van Linschoten voor ogen, de man die aan het einde van de zestiende eeuw zijn reisgeschriften publiceerde en daarmee voor handelaars en avonturiers uit de Nederlanden de zeeweg naar Azië openlegde, wilden ze de fascinerende wereld van historische reizen ontsluiten en de bronnen hierover publiceren.
Nog steeds is dat het doel van de vereniging: zeldzame dagboeken, scheepsjournalen, brieven en reisbeschrijvingen uit archieven en bibliotheken worden opnieuw toegankelijk gemaakt in zorgvuldig bezorgde tekstedities, met behoud van de authentieke taal en stijl. Elk jaar verschijnt een nieuw deel in de reeks Werken van de Linschoten-Vereeniging, aangevuld met inleidingen en annotaties die het historische kader verduidelijken.
De uitgaven zijn zowel meeslepend leesvoer als waardevolle bronnen voor onderzoek: historisch, antropologisch, taalkundig en zelfs voor milieu- en klimaatstudies. Hoewel de doelstellingen van de vereniging nog altijd dezelfde zijn als die bij de oprichting meer dan een eeuw geleden, is ons perspectief op dit verleden met zijn tijd meegegaan, en spannen we ons in de keuzes van reisverslagen en de context die we daarbij bieden, in om ook de hiaten in deze bronnen, en de problematische aspecten van de betreffende geschiedenissen, onder de aandacht te brengen. Zo blijven de stemmen van reizigers uit het verleden beschikbaar en relevant voor nieuwsgierige lezers en wetenschappers van vandaag.
In Nederlandse en Belgische bibliotheken, archieven en particuliere verzamelingen liggen nog talrijke reisverhalen te wachten op ontdekking. Voor 2026 plannen we een uitgave over Salomon Diodati, die van 1697 tot 1733 in VOC-dienst door Azië reisde en na thuiskomst voor zijn kinderen een verslag schreef over zijn reizen. Dit deel zal worden bezorgd door Geke Burger. En er staan nog een heleboel projecten op stapel.
Bewaar het verleden en lees het heden
De Linschoten-Vereeniging telt nu bijna 500 enthousiaste leden met interesse in maritieme geschiedenis, cartografie en ontdekkingstochten, of die gewoon graag met een mooi boek in de hand in gedachten over land en zee meereizen.
De Linschoten-Vereeniging dankt haar voortbestaan aan de leden. Door lid te worden van de Linschoten-Vereeniging helpt u ons om bijzonder historisch erfgoed toegankelijk te maken. Leden kunnen aan een voordelige prijs publicaties van de Linschoten-Vereeniging kopen, en krijgen plusleden alle delen zelfs zonder extra kosten. Voor de leden zijn onze activiteiten zoals boekvoorstellingen en jaarvergaderingen telkens weer een unieke gebeurtenis, op een toepasselijke historische locatie en omkaderd met lezingen of tentoonstellingen.
Na een gezamenlijk congres in 2019, organiseerden de Hakluyt Society en de Linschoten-Vereeniging opnieuw een evenement, op 4 juli 2025 in Londen.
De Linschoten-Vereeniging organiseerde samen met de Hakluyt Society, onze zustervereniging, het congres "Rethinking Power in Maritime Encounters 1400-1900". Dit congres vond plaats in de Hortus in Leiden op 5 en 6 september 2019.
Op 29 januari 2016 was het vierhonderd jaar geleden dat Jacob le Maire en Willem Cornelisz, Schouten Kaap Hoorn ontdekten. De speciaal voor dit jubileum opgerichte "Stichting 400 jaar Kaap Hoorn " heeft een compleet jubileum-jaar georganiseerd met tal van activiteiten. Die concentreren zich – uiteraard – in Hoorn, het vertrekpunt voor Le Maire en Schouten. Met hun uit twee schepen bestaande vloot zetten zij koers naar de uiterste zuidpunt van het Amerikaanse continent, in een poging het monopolie van de VOC op de scheepvaartroutes naar Indië te omzeilen. The rest is history, maar wel een geschiedenis die dit jaar weer volop in de schijnwerpers staat!
Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Linschoten-Vereeniging, besteedde de collegereeks 'Zeegeschiedenis' aan de universiteit van Leiden in 2008 bijzondere aandacht aan de wetenschappelijke uitgaven van reisverhalen en landenbeschrijvingen van onze vereniging.
De Founding Fathers van de vereniging hadden zich ten doel gesteld de belangrijkste journalen en reisverhalen van Nederlandse zeelieden en ontdekkingsreizigers in boekvorm uit te geven. Dat doel is in een eeuw tijd niet veranderd. En de vereniging is, ondanks haar respectabele leeftijd, nog springlevend. Jaarlijks geeft zij een nieuw deel uit in de reeks Werken van de Linschoten-Vereeniging die is uitgegroeid tot een unieke collectie reisverhalen in het Nederlandse taalgebied.
Het eeuwfeest van de vereniging in 2008 vierden we met een symposium getiteld Verleden, heden en toekomst van het reisverhaal. Dit symposium vond paats op maandag 3 november in het Maritiem Museum Rotterdam.
Dit hoorcollege sluit ook aan bij eigentijds onderzoek naar oceanen als complexen, als verbindingswegen voor het transport van goederen en mensen, als bron van economische activiteiten en als prikkel tot technologische innovaties.
